برای ضیافت چهاردهم

واقعیت این است که ملاک واقعی برای سنجش یک اثر معماری خوب را اگر به درستی دریافت نکنیم، ممکن است آثار بیشماری را به دلایل جبهه گیری های قدیمی سبک ها در برابر یکدیگر از دست بدهیم. بنابراین به نظر می رسد که ملاک ها و شاخصه های سنجش یک اثر خوب معماری هم به لحاظ هنری و هم به لحاظ کاربردی معیارهایی هستند که پای خود را فراتر از سبک ها و جدال حامیان سبکها گذاشته و به ارزشیابی و داوری می نشیند. با این توصیف آنچه که در آثار ماندگاری از معماری هنوز به خوبی می درخشند توجه به نیازها و الزاماتی است که هنرمندان آن بناها به خوبی به آنها پی برده و در خلق آنها کوشیده اند. آنچه که آنها درک نموده اند در آثار دیگری از طراحان صنعتی همچون طراحان اتومبیل، هواپیما و کشتی نیز نمودار است. خصلت ممیزۀ همه اینها از دیگر هنرها نیاز به وجود حفره هایی در دل یک مکان برای زیست موقت و یا دائم انسان بوده است. به عبارتی بناها، اتومبیل ها، هواپیماها و کشتیها علاوه بر اینکه از بیرون قابل مشاهده هستند و دارای وجوه و ابعاد مختلفی می باشند، لازمه بودن آنها وجود حفره های درون آنها برای نشستن، خوابیدن، قدم زدن و دیگر فعالیتهای انسانهاست که در این چهار مورد به خوبی روشن است. در معماری افراد علاوه بر ابعاد بیرونی بنا با ابعاد درونی آن و از همه مهمتر با بعد میانی فضا سروکار دارند که در آن می توانند زندگی نمایند. این بعد میانی، ایوان است. ایوان فضایی است که علاوه بر برونی بودن دارای ویژگیهای فضای درونی نیز می باشد. ایوان فضایی است که در آن می توان گذر کرد و اساساً این فضا برای گذار طراحی گردیده است. و گذار هم هنگامی اتفاق می افتد که زمانی سپری گردد و از فضایی به فضای دیگر قدم بگذاریم.

 بدین ترتیب بخشی از فضاهای بناهای معماری همچون ایوانها قابلیت همزمانی درونی بیرونی بودن فضا را به نمایش می گذارند. گذار از درون به بیرون فضا نیازمند طی کردن مسیری است که درآن واحد صورت نمی گیرد بلکه به مرور و به تدریج شکل می گیرد. این روند طی کردن زمان که از نقطه ای به نقطۀ دیگر صورت می گیرد در زمان شکل می پذیرد با حرکت فضا نیز متفاوت می نماید. فضا ها اساساً بسته به دید ناظر تبیین می گردند. بنابراین فضاها خلق نمی گردند مگر با حضور ناظر و حرکت وی در مکان. با این توصیف بایستی گفت که بناهایی موفق هستند که با حرکت در زمان و در مکان فضاهایی برای ناظر بوجود می اورند که برای وی تازگی و پختگی به بار می آورند. برخی از بناها هستند که در نگاه اول خیلی خیره کننده به نظر می رسند ولی با مرور زمان و دیدن بیشتر متوجه خواهیم شد که آنچه که قبلاً خیره کننده بوده، هم اکنون غیر قابل تحمل است. بناهای شاخصی که در ابتدای این مطلب نام بردیم یعنی ویلا ساووآ و خانه بروجردیها از زمرۀ آن بناهایی هستند که هر چه بیشتر به آنها نگاه کنیم بیشتر می توانیم با آنها ارتباط برقرار کنیم و بیشتر به عمق کیفیت بنا پی ببریم. این دو بنا علاوه بر وجه حجارگونه ای که دارند فضاهای درونی و بیرونی را به بهترین وجهی خلق نموده اند. حضور فضاهای میانی برای گذار مثل ایوان در خانه بروجردیها و پیلوت در ویلا ساووآ نشان دهنده اهمیت مرحله گذار و به بهترین وجهی حل کردن آن برای معمار بوده است.

 با این توصیف فضاهایی که این بناها اعم از فضای بیرونی درونی و میانی خلق نموده اند فضاهایی هستند که بایستی صرفاً در آنها گام برداشت و آنها را درک نمود. فضای میانی همان فضایی است که مستقیماً با زمان در ارتباط است و به نوعی نشانگر زمان در بنا می باشد. با گذار فضا خلق     می شود و خلق فضا در ارتباطی همگن با حرکت در زمان است. فضای میانی عین زمان است.

/ 7 نظر / 41 بازدید
مریم

سلام و تشکر از این که این مدت با کمک ها و همراهیتون باعث دلگرمیم بودین. بالاخره ضیافت چهاردهم هم تموم شد. خوشحال می شم اگه تشریف بیارین امیدولرم همیشه موفق و پیروز باشین.

مریم

سلام و تشكر ويژه از شركتتون در ضيافت چهاردهم امروز اختتاميه ضيافت هست.اگه تشريف بيارين خوشحال مي شم. موفق باشين

آرش خارابي

و علاوه بر این دو وجه هنری و کاربردی، يه ساختمون خوب چكه هم نبايد بكنه، يه جا ميخوندم كه ساكنين ويلا ساوو بعد از چند هفته اقامت رماتيسم گرفته بودند، كاربرد بهانه اي بود براي متقاعد كردن كارفرماها توسط ميس، كوبو، رايت و تمام اونايي كه مثلا دلمشغولي كاربرد داشتند، ولي انصافا رايت كمي بهتر بود و صادقتر و فني تر،

امین شهامی پور

با سلام از تمامی شما دوستان عزیز خواهشمندیم در نظر سنجی 16 امین دوره ضیافتهای وبلاگهای معماری ایران با موضوی رویکردی به طبیعت شرکت کنید با تشکر امین شهامی پور

سرو

http://www.ashahami.com/weblog.aspx

داریا

سال نو مبارک شاد باشید و بیشتر بنویسید.

علی

جلد دوم از کتاب خلاقیت در فرایند طراحی معماری منتشر شد. http://www.akhiabanian.ir/weblog/